چک لیست نظارتی وال مش ویژه مهندسین نظام مهندسی

تفکیک وظایف مهندسان ساختمان در خصوص وال مش

در هر روش نوینی در ساختمان سازی مانند والمش، احتمال تداخل وظایف بین ناظرین و مهندسان مختلف وجود دارد. به منظور جلوگیری از تداخل وظایف و اقدامات انجام شده و جلوگیری از موازی کاری مهندسان ساختمان، دفتر مقررات ملی ساختمان وزارت راه و شهرسازی برای هر یک از مهندسان وظایف مشخصی را ابلاغ نموده‌اند. بر این اساس در هر پروژه ساختمانی، برای پیشبرد اصولی و قانونی اهداف پروژه، ارکان مختلفی با یکدیگر همکاری می‌کنند که مهم‌ترین آن‌ها شامل موارد زیر هستند:

• مهندس محاسب: وظیفه طراحی سازه و تعیین مشخصات فنی مهار دیوارها را بر عهده دارد. وظیفه مهندس محاسب قبل از اجرا کردن والمش در ساختمان هاست و برای تعیین نوع مش الیافی، پلاستر، ضخامت آن‌ها و نحوه اجرا تصمیم گیری می‌کند.
• مهندس ناظر سازه: کنترل و نظارت بر اجرای صحیح عناصر باربر و سیستم‌های مهار لرزه‌ای برعهده مهندس ناظر سازه است. در واقع مهندسان ناظر، می‌بایست در مرحله اجرای والمش در محل حضور داشته باشند و جزئیات کامل اجرایی را با دستورالعمل وال مش تطبیق دهند.
• مهندس ناظر معماری: مهندس ناظر معماری بر اجرای دقیق نقشه‌های معماری، جانمایی‌های توری فایبرگلاس و نحوه دیوارچیری نظارت دارد. نقش مهندسین ناظر معماری برای نظارت روی والمش، کمررنگ‌تر از مهندسین ناظر سازه است.
• مهندس مجری (سازنده): مسئولیت پیاده‌سازی و اجرای دقیق نقشه‌ها و ضوابط در کارگاه برعهده مهندس مجری یا سازنده است. هر مرحله‌ای که توسط مهندس محاسب به مهندس مجری ارائه شود، باید توسط او به مرحله اجرا در بیاید.

پیامدهای حقوقی عدم طرح و اجرای صحیح وال مش برای مهندسین نظام مهندسی

اجرای سیستم‌های نگهدارنده دیوار مانند وال مش، مستقیما با ایمنی جانی و مالی استفاده کنندگان از آن ساختمان در هنگام وقوع زلزله در ارتباط است. در صورتی که به دلیل عدم نظارت دقیق، طراحی اشتباه یا اجرای ناقص، دیوارها در زمان زلزله دچار ریزش یا تخریب شوند، مهندسین درگیر در پروژه که شامل مهندسان محاسب، مجری و ناظر هستند از سوی مراجع قضایی و شورای انتظامی سازمان نظام مهندسی تحت پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت.

در این شرایط از آنجایی که مهندسین ناظر وظیفه کنترل و بررسی دقیق والمش را داشته‌اند، بیشتر تحت تاثیر پیامدهای حقوقی قرار می‌گیرند. اگر اثبات شود که مهندسین ناظر معماری و سازه، به درستی والمش را بررسی نکرده‌اند و به اشتباه آن را تایید کرده‌اند، پیامدهای حقوقی بیشتری برای آن‌ها لحاظ می‌گردد. مهم‌ترین پیامدهای حقوقی شامل موارد زیر هستند:

• پرداخت خسارت‌های مالی سنگین
• تعلیق پروانه اشتغال به کار مهندسی
• ابطال پروانه اشتغال به کار مهندسی
• مجازات کیفری (به علت بروز تلفات جانی)

مسئولیت نظارت بر اجرای صحیح وال مش با کدام ناظر ساختمان است؟

یکی از سوالات رایج در مورد وظایف مهندسین ناظر برای والمش این است که کدام یک از مهندسان ناظر سازه و معماری، وظیفه نظارت روی ساختمان را دارند؟ بر اساس ابلاغیه دفتر مقررات ملی ساختمان، مهندس ناظر سازه موظف به نظارت بر روش مسلح کردن دیوار با شبکه الیاف است. این موضوع در پیوست ششم آیین نامه 2800 نیز ذکر شده است. البته در زمان انتشار این ابلاغیه، هنوز آیین نامه اختصاصی اجرای وال مش منتشر نشده بود؛ اما در حال حاضر سیستم والمش دارای آیین نامه و دستورالعمل طراحی مجزایی است که مهندسین ناظر باید به ضوابط آن‌ها توجه کامل داشته باشند.

بنابراین، اگرچه مهندسین ناظر سازه موظف به بررسی و کنترل والمش را دارند؛ اما در این بند ابلاغیه ابهاماتی نیز وجود دارد. بر اساس این ابهامات به نظر می‌رسد که مهندسین ناظر معماری نیز دارای یک سری وظایفی در حوزه والمش هستند که باید به آن‌ها توجه داشت. اگرچه تداخلی میان وظایف مهندسین ناظر سازه و معماری وجود ندارد، اما بدیهی است که هر دو مهندس باید به وظایف خود در حوزه والمش، پایبند باشند.

مهندس ناظر سازه در اجرای وال مش چه وظایفی دارد؟

بر اساس ابلاغیه دفتر مقررات ملی ساختمان، اجرای عملیات ساختمانی مرتبط با مسلح کردن دیوارها و نظارت بر حسن اجرای سیستم وال مش بر عهده مهندس ناظر سازه است. این نظارت شامل یک پروسه دقیق از بررسی مصالح پای کار تا نحوه اتصالات می‌شود. در واقع، مهندس ناظر باید تمامی جزئیات والمش را بررسی کرده و آن را با دستورالعمل اجرایی، مطابقت دهد. در ادامه به مهم‌ترین وظایف مهندس ناظر در اجرای وال مش اشاره می‌کنیم:

• کنترل کیفیت مصالح مصرفی: مهندس ناظر سازه باید بر استفاده از مصالح استاندارد و مورد تایید نظارت دقیق داشته باشد. این مصالح شامل مش و توری فایبرگلاس با گرماژ و ابعاد چشمه مشخص، پلاستر سیمانی یا پلاستر گچی استاندارد و نبشی‌های گالوانیزه جهت اتصال به سازه می‌باشد. جزئیات هر یک از این مصالح در دستورالعمل اجرایی ذکر شده‌اند.
• نظارت بر نحوه اجرای شبکه الیاف: اجرای مش و توری فایبرگلاس باید حتما به صورت دو طرفه و کاملا متقارن در دو سمت دیوار انجام شود. نظارت بر این تقارن و همچنین رعایت همپوشانی‌های لازم (اورلپ) از وظایف مهم مهندسان ناظر سازه در ساختمان است.
• کنترل فرآیند پلاسترکشی: اجرای صحیح پلاستر بر روی شبکه الیاف به منظور درگیر شدن کامل توری با دیوار، باید توسط ناظر سازه تایید گردد. هماهنگی پلاستر با شبکه الیاف استفاده شده در والمش نیز باید به طور کامل توسط مهندسین ناظر بررسی شوند.
• بررسی اتصالات به اسکلت: اتصال صحیح و اصولی نبشی‌های گالوانیزه به سازه‌های بتنی و سازه‌های فلزی مطابق با نقشه‌های اجرایی، کاملا بر عهده ناظر سازه است. نظارت روی روش اجرای روش دقیق اتصال برای والمش نیز اهمیت زیادی دارد.
• نظارت در شرایط خاص: کنترل اجرای والمش در موقعیت‌های ویژه مانند دیوارهای مشرف به همسایه، رعایت جزئیات در محل درز انقطاع ساختمان و همچنین نظارت بر نصب وال مش به صورت سرتاسری و فول مش از دیگر وظایف مهم ناظر سازه به شمار می‌رود.

نقش و وظایف مهندس ناظر معماری در کنترل سیستم وال مش

مهندسان ناظر معماری در کنترل سیستم والمش و اجرای آن نیز وظایف مهمی دارند. اگرچه این گروه از مهندسین، نیازی به بررسی مصالح و روند اجرایی والمش ندارند؛ اما تا قبل از نصب وال مش، می‌بایست روی اجرای بلوک چینی نظارت کامل داشته باشند. در واقع، به علت اینکه در سیستم والمش، ابتدا دیوارچینی انجام می‌شود و سپس دیوار مهار می‌شود، لازم است که کنترل دیوارچینی و جزئیات کامل آن برعهده مهندسین ناظر باشد.

از این جهت، کلیه مهندسین ناظر می‌بایست محل قرارگیری دیوار و ابعاد بازشوها را به طور دقیق بررسی کنند. ضخامت دیوار نیز باید بر اساس نیاز و محل اجرای وال مش، کنترل شده و در صورت نیاز اصلاح شود بررسی ارتفاع جان پناه بام و نحوه ساخت آن نیز برعهده مهندس ناظر معماری است. بدیهی است که اجرای سیستم والمش و نظارت روی آن توسط ناظر سازه، منوط به تایید دیوارهای بلوک چینی شده توسط مهندس ناظر معماری است.

چک لیست نظارتی وال مش (سازه و معماری)

بر اساس ابلاغیه دفتر مقررات ملی ساختمان، مهندس ناظر می‌بایست به طور کامل نظارت بر حسن اجرای والمش را در نظر داشته باشد. در حین نظارت بر اجرای صحیح وال مش، در دست داشتن یک چک لیست و بررسی جزئیات آن، بسیار مهم است. چک لیست زیر، نظارت وال مش برای مهندسان سازه و معماری را تسهیل می‌کند:

کلام پایانی

وال مش به عنوان روش جدید و مورد تایید نظام مهندسی، می‌تواند جایگزین بسیار خوبی برای وال پست باشد. با این شرط که تمامی جزئیات آن بر اساس قوانین در نظر گرفته شود و مهندسین ناظر نیز روی حسن انتخاب مواد اولیه، اجرا و کیفیت نهایی والمش، نظارت کامل داشته باشند. اگر وظیفه اصلی نظارت برای وال مش برعهده مهندسین ناظر سازه است؛ اما مهندسین ناظر معماری نیز وظیفه کنترل دیوارچینی و ضخامت آن قبل از اجرای والمش را دارند. بنابراین، هر دو گروه از مهندسان ناظر سازه و معماری می‌بایست بر اساس شرح وظایف خود، به چک لیست نظارت بر سیستم وال مش توجه داشته باشند و با اطمینان این سیستم را تایید کنند.